Duyuru

Collapse
No announcement yet.

Collapse

Abdest Hakkında Geniş Bilgi

Collapse
Bu konu sabit bir konudur.
X
X
  •  
  • Filtrele
  • Zaman
  • Göster
Hepsini Sil
new posts

  • Abdest Hakkında Geniş Bilgi

    Abdest İle ilgili Tüm Bilgiler

    Resmi gerçek boyutunda görmek için tıklayın.

Resmin ismi:  Abdest ile ilgili Tüm Konular.jpg
Görüntüleme: 95
Büyüklüğü:  36.1 KB (Kilobyte)



    A- Abdestin Tanımı Ve Mahiyeti
    B- Abdestin Önemi Ve Yararları
    C- Abdest Çeşitleri Ve Abdestsiz Yapılması Caiz Olmayan İşler
    D- Abdest İle İlgili Temel Terimler
    E- Abdestin Farzları
    F- Abdestin Sıhhat (Geçerlilik) Şartları
    G- Abdestin Sünnetleri Ve Âdabı
    H- Abdestin Mekruhları
    I- Abdesti Bozan Ve Bozmayan Durumlar
    J- Abdest Almanın Şekli




    İslamda Abdest

    A. Abdestin Tanımı Ve Mahiyeti

    Türkçede bir tür dini temizliği ya da iba­det temizliğini anlatmak için kullanılan "abdest", farsça âb (su) ve dest (el) kelime­lerinden oluşan "el suyu" anlamına gelen birleşik bir sözcüktür. Arapça karşılığı, temizlik, parlaklık ve güzellik anlamına gelen "vudû"'dur. Abdest alınan suya "vadû"', abdest alan kişiye "mütevaddi"' denir. Fıkıh terimi olarak ise abdest, belirli uzuvları usulüne uygun olarak su ile yıka­mak ve bazılarını İse eldeki su ıslaklığı ile meshetmekten ibaret bir ibadet temizliği demektir. Fıkıhta abdeste tahâret-i suğrâ (küçük temizlik), gusüle de tahâret-i kübrâ (büyük temizlik) denir. Abdest almayı ge­rektiren hallere hades-i asğar (küçük kirli­lik), gusulü gerektiren hallere de hades-i ekber (büyük kirlilik) adı verilir. Abdeste elverişli suyun bulunmaması halinde veya böyle suyu kullanma imkânı olmayan du­rumlarda teyemmüm edilir.
    Hıristiyanlık, Yahudilik ve diğer bir kısım dinlerde de abdest benzeri bazı temizlik 'Şİemlerine rastlanır. Genellikle âyine bağlı olan bu temizlik çeşitlerinde sembolik yön a9'r basar. Hz. Peygamberin bir defasında
    su isteyerek abdest uzuvlarını üçer defa yıkadıktan sona, "İşte bu, benim ve benden Önceki peygamberlerin abdestidir" buyur­muş olması (İbn Mâce, Taharet, 47), İslâm bil­ginlerine göre abdestin sırf İslâmiyete özgü hükümlerden olmayıp geçmiş semavi din­lerde de mevcut olduğunun bir delilidir. Ancak, bu hükmün yalnız peygamberler hakkında geçerli olduğu yahut onların ümmetlerini de kapsadığı hususu tartışma­lıdır.
    Abdestin ne zaman ve nerede farz kılın­dığı hususunda ilk bakışta çatışan iki delil vardır. Şöyle ki: Kur'ân-ı Kerîm'de abdestle İlgili hükmü açıklayan, "Ey iman edenler! Namaza kalktığınızda yüzlerinizi, dirsekle­rinize kadar kollarınızı yıkayın, başlarınızı mesnedin ve topuklara kadar ayaklarınızı yıkayın... Eğer su bulamazsanız temiz top­rakla teyemmüm edin..." (ei-Mâide 5/6) mea­lindeki âyetin Medine döneminde nazil olduğu bilinmektedir. Öte yandan, namazın Mekke döneminde miraç gecesi farz kılındığı, Cebrail'in Hz. Peygamber'e namaz ve abdesti öğreterek birlikte abdest alıp namaz kıldıkları ve söz konusu ayetin nüzulünden önce asla abdestsiz namaz kılınmadığı hususunda siyer bilginleri ittifak etmişlerdir. Bu iki durumu uzlaştırmak üzere, abdestin ilgili âyetle farz kılındığı, daha önceleri ise namaz için abdest almanın mendup olduğu yolunda münferit görüşler ileri sürülmüşse de İslâm bilginlerinin büyük çoğunluğu abdestin önce Mekke döneminde (miraç gecesi) namazla birlikte farz kılındığını, zikredilen âyetin ise mevcut bir hükmün önemine binaen teyit ve takriri sadedinde ve bunun yanısıra su bulunma­dığı takdirde toprakla teyemmüm edilmesi hükmünü bildirmek için indiğini kabul ederler. Böylece abdest, üzerinde ihtilaf söz konusu olmayacak kesin ve müstakil bir nassa dayandırılmış olup, namaza bağlı tali bir hükümmüş gibi düşünülerek zamanla önemsenmez hale gelmesi ve ihmal edilmesi ihtimali ortadan kaldırılmıştır. Bu görüşü desteklemek üzere, anılan âyet nazil oluncaya kadar Rasulullah'ın abdest almadan hiç bir iş yapmadığı ve hatta konuşmadığı yönündeki bir rivayet de delil olarak zikredilir.
    Abdestin meşruiyeti (dini bir hüküm oluşu) Kur'ân-ı Kerim'in yanısıra sünnet ve icma-i ümmet ile de sabittir. Nitekim Hz. Peygamber "Allah, hiçbirinizin abdestsiz iken abdest almadan kılacağı namazı kabul etmez" mealindeki (Buhârî, Vudû', 2) hadisin­de ve benzen hadislerde bu husus vurgulanmış; İslâm ümmeti de abdestin Rasulullah zamanından beri dinin temel hükümlerinden olduğunu kabul edegelmiştir.


    B. Abdestin Önemi Ve Yararla

    Abdest başlı başına bir maddî temizlik özelliği taşımakla ve sağlık açısından fay­dalar içermekle beraber, herşeyden önce bir manevî temizlik işlemi ve manevî arın­ma yoludur. Abdestin, fıkıh terminolojisin­de, maddî kirlilikten temizlenmeyi belirten
    "necasetten tahâref'in değil, manevî kirli­liği İfade eden "hadesten tahâref'in bir türü sayılması da onun bu özelliğini göste­rir. Peygamberimizin, "Kim emrolunduğu gibi abdest alır ve emrolunduğu şekilde namaz kılarsa, geçmiş günahları af olunur" (Buhârî, Vudû', 28), "Bir kimse abdest alıp, yüzünü yıkayınca, yüzündeki azalarının İşlediği bütün günahları su damlalarıyla birlikte akıp gider ve kendisi de tertemiz olur" {Müslim, Taharet, 11) ve benzeri hadisleri bunun delilidir,
    Kur'ân-ı Kerîm'de ve Hz. Peygamber'in hadislerinde temizlik ve arınmanın Önemi üzerinde ısrarla durulmuştur. Bunun yanısıra, abdest İslâmiyet'te en önemli ibadet olan ve günün belli vakitlerinde edâ edilen namazın ön şartı olarak farz kılın­masıyla müslümanların her zaman ve dü­zenli biçimde maddî ve manevî temizlik İçinde bulunmaları hedeflenmiştir. Vücu­dun dış etkilere daha açık ve dolayısıyla kirlenme ihtimali daha çok olan yerlerinin sık sık yıkanmasının genel temizlik ve sağ­lık açısından temin edeceği yararlar açık­lamaya lüzum göstermeyecek kadar çok­tur. Bunların yanında abdestin insan sağlığı bakımından temin edeceği diğer maddî faydaların bazılarına şöyle değinilebilir:
    1- Ağız, vücutta mikropların en kolay ürediği yerdir. O halde Rasûl-i Ekrem'in abdest alırken ağız ve diş temizliğine ("sivâk") özen gösterilmesi yönündeki tavsiyesine uyan bir müslüman için abdes­tin vücutta mikropların üremesini önleme açısından ne kadar önemli olduğu ortada­dır.
    2- Vücut doku ve hücrelerinin iyi besle­nebilmesi İçin kan dolaşımını sağlayan damarların tabii esnekliklerinin korunmasında ve damar sertlikleri ile tıkanmalarının önlenmesinde abdest çok olumlu bir rol oynar. Ağız, burun ve diğer yakın bölgele­rin su ile teması da özellikle beyinde kan dolaşımının güçlenmesi açısından çok yararlıdır. İnsan vücudunda bütün hücrele­rin çevresinde belli bir oranda bulunan ve vücut bütününde normal durumlarda his­sedilmeyecek derecede denge arz eden statik bir elektrik vardır. Havada oluşan elektriklenme, Özellikle zamanımızda yay­gın olarak kullanılan plastikten yapılmış giyim eşyaları, taşıt araçları vb. şeyler vü­cudun dış yüzünde aşırı elektron artışına sebep olur. Bu durum, sinir sistemi üzerin­de ciddi rahatsızlıklar doğuracağı gibi, deri altındaki minik kasların yorulması ve es­nekliklerini kaybetmesi sebebiyle yüzde ve diğer yerlerde kırışıklık ve sarkmalara da yol açar. Vücuttaki statik elektriğin fazlası­nı atmanın yollarından biri de su ile yıkanmak veya toprağa temas etmektir. Bu İse abdest İle teyemmümün vücudun elektros­tatik dengesini korumadaki rol ve önemini açıkça göstermektedir.
    Bütün bu maddî yararların üstünde ol­mak üzere, abdestin, kendine özgü kuralla­rı içinde namaz ibadetini ifa için Yüce Al­lah'ın huzurunda bulunacak olan müminin gönü! ve ruh temizliğine hazırlık yapmasını sağlayıcı, maddi temizlik ile manevi temizliği bütünleştirici bir anlam taşıdığına dik­kat etmek gerekir.
    Mumsema "makaleler" başlığımızı ziyaret eder misiniz. yorum yazana dua ederiz

    TIKLA OKU


    Site Kurallarını Mutlaka Okuyalım

    FORUM KURALLARI

  • #2
    C. Abdest Çeşitleri Ve Abdestsiz Yapılması Caiz Olmayan İşler


    a) Abdest Çeşitleri:


    Abdest şer'i nitelikleri (dinî değerlendir­me) açısından farz, vacip ve mendup olmak üzere üç çeşittir. Namaz kılmak, tilavet
    secdesi yapmak, Kur'ân-ı Kerîm'i tutmak veya ona el sürmek için abdest almak farz­dır. Kabe'yi tavaf etmek için abdest almak da fakihlerin çoğunluğuna göre farz olmak­la beraber, Hanefîler'e göre vaciptir; bu mezhepte, abdestsiz yapılan tavaf tahrimen mekruh olmakla birlikte geçerli sayılmıştır. Bazı durumlarda abdest almak mendup ve müstehaptır. Meselâ, yatma­dan önce abdest almak, vakit namazları için ayrı ayrı abdest almak, ezan okumak, ezberden Kur'ân okumak, dinî ve ilmî ki­tapları okumak ve okutmak için abdest almak böyledir. Peygamberimizin abdest­siz hiç bir iş yapmadığı göz önünde bulun­durulursa bir müslümanın işlerine abdestli olarak başlaması ve olabildiğince abdestli bulunmaya çalışması dine uygun olumlu bir davranış teşkil eder. Tabiatıyla böyle bir davranış müslümana manevî bir destek ve başarı azmi sağlar.
    Esasen abdest, dinen yapılması İstenen bir davranış olduğu için, şer'i nitelikleri açısından öncelikle yukarıda belirtildiği şekilde farz, vacip ve mendup nevilerine ayırılmışttr (farz ve vacip ayırımı Hanefî mezhebinde söz konusudur). Bununla birlikte, bazı durumlarda abdest dinin ge­reklerine uygun olmaması sebebiyle mek­ruh ve haram olarak da nitelendirilmiştir, Meselâ, alınan abdest ile (namaz kılma ve tilavet secdesi yapma gibi) abdestsiz ya­pılması caiz olmayan bir amel işlemeden yeni abdest almak mekruh, başkasının suyunu zorla ele geçirerek (gasbederek) abdest almak haram sayılmıştır. Bazı Mâli-kîfıkıh eserlerinde abdestin nevileri arasın­da mubah abdest de sayılmış, sırf temiz­lenme ve serinleme maksadıyla alman abdest bu neviye Örnek gösterilmiştir. Yine bu eserlerde sünnet ve müstehap abdest iki tür olarak anılmıştır.



    b) Abdestsiz Yapılması Caiz Olmayan İş­ler:

    Abdestsiz yapılması caiz olmayan işler üç başlık altında toplanabilir:
    1- Namaz ve namaz hükmüne tabi fiiller:
    Abdestsiz kimse farz veya nafile namaz kılamaz. Bir hadis-i şerifte şöyle buyurulmuştur: "Sizden hiçbirinizin abdestsiz iken abdest almadan kılacağı na­mazı Allah kabul etmez" (Buhârî, Vudû', 2). Cenaze namazı kılmak, şükür secdesi ya­hut tilâvet secdesi yapmak ve cuma hutbe­si okumak aynı kapsamda olup, bu işlerin de abdestsiz yapılması caiz değildir.
    2- Kabe'yi tavaf:
    İster farz ister nafile tavaf türünden ol­sun, Kabe'yi abdestsiz tavaf etmek caiz değildir. Hadis-i şeriflerde Kabe'yi tavafın namaz hükmünde olduğu belirtilmiştir (Müsned, III, 414; IV, 614; et-Tirmizî, Hac, 112). Şu var ki, Kabe'yi tavaf için abdest almanın hükmü, çoğunluğa göre farz, Hanefîler'e göre vaciptir. Hanefî mezhebine göre ab­destsiz yapılan tavaf tahrimen mekruh olmakla birlikte geçerlidir.
    3- Mushafa veya Kur'ân-ı Kerîm âyetine dokunmak:
    Kur'ân-ı Kerîm'den söz eden bir âyet-i kerîmede "Ona ancak temizlenenler doku­nabilir" (el-Vâkı'a 56/79) buyurulmuş olup burada "dokunularnayacak olan"dan ve 'temizlenenlerden maksadın ne olduğu hususunda farklı yorumlar yapılmıştır. Birçok araştırmacı tarafından kuvvetli bu­lunan bir görüşe göre, burada maksat "levh-i mahfuz"daki Kur'ân'dır ve "temizlenenler" kelimesi ile "melekler" kasdedilmiştir. Buna karşılık fakihlerin çoğunluğu bu âyete dayanarak maddî âlemdeki (kağıt vb. malzemeler üzerine yazılı) mushaflara ve Kur'ân âyetlerine abdestsiz dokunulmayacağına hükmet­mişlerdir. Sahabeden İbn Abbas'a ve Zeydiye mezhebine göre abdestsiz mushafa dokunulabilir. Diğer taraftan Zahirî mezhebi dışındaki bilginler boy ab-desti alması gereken kişinin mushafa do­kunmasının caiz olmadığı hususunda fikirbirliği etmişlerdir.
    Bütün İslâm bilginlerine göre, abdestsiz kişinin Kur'ân'a dokunmadan ona bakması ve onu okuması caizdir. Yine Kur'ân öğre­nen buluğ çağına erişmemiş küçüğün ab­destsiz mushafa dokunması caizdir; ancak Hanbelîler'e göre velisinin çocuğuna bu yönde müsaade vermesi caiz değildir.
    Abdestsiz kişinin, mushafa bez vb. temiz bir engel ile tutması Hanefîler'e ve Hanbelî­ler'e göre caizdir; Şâfiîler'e ve Mâlikîler'e göre caiz değildir. Kutu vb. ambalaj içinde­ki mushafı taşımak için de Şâfiîler'e ve Mâlikîler'e göre abdest almak gerekir; fakat bir yerden başka yere taşınan diğer eşyaların arasında bulunuyorsa o takdirde abdestsiz taşımakta sakınca yoktur.
    Para, kumaş vb. eşyalar üzerine süsleme vb. maksatlarla yazılmış olan Kur'ân âyetini abdestsiz ellemek caizdir.



    D. Abdest İle İlgili Temel Terimler

    (Abdestin vücub sebebi, rükünleri ve şartları):
    Abdestin vücub sebebi:
    Vücub sebebi, vaciplik hükmünün varlı­ğına temel teşkil eden durum demektir.
    Çoğunluğa göre vacip terimi Hanefîler'deki farz ve vacibi kapsayacak tarzda kullanıldı­ğından, incelenen olaya göre "vücub sebe­bi", "farz oluş sebebi" anlamını da taşır.
    Abdestin farz veya vacip oluş sebebi, ab­destsiz yapılması helâl olmayan veya tahrimen mekruh olan bir fiile teşebbüstür. Meselâ, ister farz ister nafile türünden olsun namaz kılmaya davranmak abdest almanın farz oluş sebebi, Kabe'yi tavaf etmeye yönelmek Hanefîler'e göre abdest almanın vacip oluş sebebidir. Bu fiiller, yukarıda "Abdest Çeşitleri ve Abdestsiz Yapılması Caiz Olmayan İşler" başlığında açıklanmıştır.
    Abdestin rükünleri:
    Rükün, kendisine fıkhî sonuç bağlanan bir olayın meydana gelmiş sayılabilmesi için bulanması zorunlu olan ana unsur de­mektir. İbadetin geçerliliği için rüknün bulunması da kaçınılmaz bir şart olmakla beraber, rükün, (tek İse) amelin mahiyetini oluşturduğu yahut (birden fazla ise) amelin mahiyetinden bir parça olduğu için sıhhat şartlarından ayrı olarak incelenmiştir.
    Abdestin rükünleri "E-Abdestin Farzları" başlığı altında incelenecektir.
    Abdestin şartları:
    Abdestin vacip olmasının şarttan (vücub şartları):
    Vücub şartı, bir hükümle yükümlü sayıl­mak için aranan şartlan ifade eder.
    Abdestin vücub şartları, dinen yükümlü olan kimsenin abdest alma imkânına sahip bulunması şeklinde özetlenebilir. Buradaki "dinen yükümlü olan" ifadesi de:
    1- Müs­lüman olma
    2- Mümeyyiz (âkil) olma
    3- Ergenlik (buluğ) çağına ulaşmış olma
    4- Namaz vaktinin girmiş (daralmış) olması
    5- Abdestsiz olma
    6- Abdestle bağdaşmayan hayız veya nifas halinde bulunmama şek­linde detaylandırılabilir.
    Bunlardan âkil olma ve hayız yahut nifas halinde bulunmama aynı zamanda abdes­tin sıhhat (geçerlilik) şartlarındandır. Müs­lüman olma şartı ise (Hanefi'ler dışındaki) çoğunluğa göre vücub değil sıhhat şartıdır.
    İşaret etmek gerekir ki, abdest âyetinin zahirî yorumundan ve Hz. Peygamber ile yakın arkadaşlarının çoğu kez yaptıkları uygulamalardan yola çıkılarak bazı mez­heplerde (Zahİrî'ye ve Şîa) her namaz için ayrı abdest alınması gerektiğine hükme-dilmişse de, dört mezhepte Rasûlultah'ın bu husustaki açıklamalarına, onun ve arka­daşlarının bazı uygulamalarına ve daha başka'delillere dayanılarak her namaz için ayrı abdest almak farz değil sünnet olarak kabul edilmiş, bu sebeple "abdestsiz ol­mak" vücub şartları arasında yeralmıştır.
    Abdestin geçerli olmasının şartları (sıh­hat şartları):
    Sıhhat şartı, bir ibadetin veya hukukî iş­lemin geçerli olarak yerine getirilmiş sa­yılması için gerekli şartlan ifade eder.
    Abdestin geçerliliği için aranan şartlar "F- Abdestin Sıhhat (Geçerlilik) Şartlan" başlığı altında açıklanacaktır.

    Mumsema "makaleler" başlığımızı ziyaret eder misiniz. yorum yazana dua ederiz

    TIKLA OKU


    Site Kurallarını Mutlaka Okuyalım

    FORUM KURALLARI

    Yorum yap


    • #3
      E. Abdestin Farzları

      Abdest hükmünü açıklayan âyette (el-Mâide 5/6)
      a) Yüzün yıkanması
      b) Kolların dirseklerle birlikte yıkanması
      c) Başın mes hedilmesi
      d) Ayakların topuklarla bir­likte yıkanması istenmiştir. Hanefîler'e göre abdesti meydana getiren unsurlar (rükünler), daha yaygın ifadesiyle abdestin farzları sadece bunlardır. Diğer üç mezhebe göre bunların yanısıra abdestin başka farzları vardır. Önce ittifak edilen bu dört farz açıklanacak, sonra Hanefîler dışındaki üç mezhebe göre farz olan hususlara deği­nilecektir.

      1-Yüzü yıkamak. Yüzün sınırı şöyle belir­lenmiştir: Enine iki kulak yumuşağı arasın­da kalan kısım ve boyuna saç bitimi yeri ile çenenin sona erdiği yer arasında kalan kısım. Bununla birlikte mezhepler arasında bazı ayrıntılarda bazı kısımların yüz veya baş kapsamından sayılmasıyla ilgili ihtilâf­lar da vardır.
      Yüz yıkanırken, sakal sık ise üstünü yı­kamak yeterlidir, seyrek ise altındaki deri­ye de suyun ulaştırılması gerekir.
      Sakalın yüzün dışına taşan kısmını yıka­mak, Hanbelîler ve Şâfiîler'de esas alınan görüşe göre gereklidir; Hanefîler ve Mâlikî-ler'e göre gerekli değildir. Saçın yüzün üstüne sarkan kısımlarını (kâkül) ise yıka­mak gerekmez.
      Dudakların ve burnun dış kısımları yüze dâhil olduğundan, buraların yıkanması gerekir; iç kısımlarının yıkanması Hanbelî­ler dışındaki üç mezhebe göre gerekmez Hanbelî mezhebindeki meşhur görüşe göre ağıza ve buruna su vermek de (mazmaza ve istinşak da) farzdır.
      Gözlerin içini yıkamak gerekmez, yüz yı­kanırken gözleri açma veya kapatma için özel bir harekete gerek yoktur, tabii halde tutulmalıdır.

      2- Kolları dirseklerle birlikte yıkamak.Mâİde 5/6 âyetindeki "ellerin yıkanması" hükmü dört mezhepçe Arap dili özellikleri dikkate alınarak ve Hz. Peygamber'in uy­gulamaları ışığında "dirseklerle beraber" şeklinde yorumlanmıştır. Bu itibarla dirsek­lerin yıkanması da abdestin farzları kapsa­mındadır. Elinde fazla parmak olan kimse­nin bunu da yıkaması, parmaklan veya eli kesik olan kimsenin kalan kısmı yıkaması gerekir.
      Parmak uçlarını örten uzun tırnakların altlarını da yıkamak gerekir; hatta Hanefî-ier dışındaki üç mezhebe göre tırnakların altında kalan ve suyun ulaşmasına engel olan kirlerini gidermek de icap eder. Bazı Hanefî bilginler de bu görüşte olmakla beraber, Hanefî mezhebinde fetvaya esas olan görüşe göre bunlar abdeste zarar vermez. "F- Abdestin Sıhhat (Geçerlilik) Şartlan" başlığında görüleceği üzere suyun tırnaklara ulaşmasını engelleyen şeylerin giderilmesi dört mezhebe göre de gerekli­dir.
      Mâlikîler'e göre el parmakları arasını hi-lâllemek (diğer elin parmakları ile aralayıp yıkamak) de farzdır.
      Mâlikîler dışındaki üç mezhebe göre, dar olan yüzüğün oynatılması gerekir; Mâlikî­ler'e göre takılması caiz olan yüzük suyun alta geçmesine engel olacak derecede dar bile olsa oynatılması gerekmez,

      3- Başı meshetmek. Hanefîler'e göre meshedilmesi farz olan miktar başın dörtte biridir. Yanlara (zülüf) değil kulakların üs­tüne gelen kısma meshedilmelidir. Farzın yerine gelmesi meshetme şekline bağlı değildir: Yıkama suretiyle meydana gelen yaşlık, hatta yağmur suyundan ıslanma ile de fariza yerine gelmiş olur.
      Şâfiîler'e göre başın çok az bir kısmının hatta (başın sınırı dışına taşmayan) bir kaç saç telinin meshedilmesi ile farz yerine gelmiş olur. Şâfiîler'de sahih sayılan görüşe göre farzın yerine gelmesi meshetme şek­line bağlı değildir; yıkama veya ıslak elin (hareket ettirmeksizin) başın üstüne kon­ması ile de farz ifa edilmiş olur.
      Mâlikî mezhebinde başın tamamını (veya tamamına yakın kısmını) ve Hanbelî mez­hebinde tercih edilen görüşe göre başın tamamını mesh etmek farzdır, ancak örgü yapılmışsa çözülmesi gerekmez.
      Ancak Hanbeiî mezhebinde erkek ve ka-d|n bakımından bir ayırım da söz konusudur; buna göre erkeğin kaplama
      mesh yapması (başının tamamını meshetmesi) gerekir, kadının sadece başı­nın ön kısmını meshetmesi yeterlidir. Han-belîler'de sahih kabul edilen görüşe göre, farzın yerine gelmesi için meshetmek veya hiç değilse eli hareket ettirerek yıkamak gerekir, eli hareket ettirmeksizin başın yıkanması yeterli olmaz; eli hareket ettire­rek yıkamak mekruh olmakla birlikte yeter­lidir.
      Yine, Hanbelî mezhebine göre kulaklar baş kapsamında sayıldığı için kulakların iç ve dışlarını meshetmek de farzdır.

      4- Ayakları topuklarla birlikte yıkamak. Mâide 5/6 âyetindeki "ayakların yıkanması" hükmü, dört mezhepçe Arap dili özellikleri dikkate alınarak ve Hz. Peygamber'in uy­gulamaları ışığında 'topuklarla birlikte" şeklinde yorumlanmıştır.
      Aynı âyetteki ifadeyi farklı bir kıraate da­yanarak "başınızı ve ayaklarınızı meshedin" şeklinde manalandıran ve bazı rivayetlerle bu yorumu destekleyen Şiî mezheplerden imamiye'ye göre ayakların meshedilmesi farzdır. Fakat sünnî mezhepler ile Hâriciler ve Şiî mezheplerden Zeydiye Hz. Peygam­ber'in uygulamalarıyla çatıştığı için bu yorumu kabul etmemişlerdir. Buna göre ayakların meshedilmesi ile abdestin farzları yerine gelmez. Şu var ki sünnî mezheplere göre, şartlarına uyularak mestler üzerine mesh verilebilir.
      Dört mezhebin ittifak ettiği farzlardan yüzü yıkama, kolları yıkama ve başı meshetme hükümlerinin kapsamı ile ilgili olarak yukarıda işaret edilen görüş ayrılık­larının yanısıra, bazı mezheplerde şunlar da abdestin farzları arasında sayılmıştır:

      Niyet: Şâfiîler'e, Mâlikîler'e ve Hanbelî­ier'e göre farzdır (Hanbelîler niyeti abdes­tin sıhhat şartı saymışlardır). Niyette esas olan kalp olup, dil ile söylenmesi şart de­ğildir. Buna göre meselâ yüzmek için veya boğulmak üzere olan birini kurtarma mak­sadıyla suya dalan bir kimse Hanefîler'e göre sünnetleri eksik olmakla beraber abdestli sayılır, diğer üç mezhebe göre abdestli sayılmaz.
      Besmele: Hanbelîier'e göre abdeste baş­larken besmele çekmek farzdır; ancak bilmeyerek veya unutarak çekilmezse abdest geçerli olur.
      Tertip: Yukarıda belirtilen dört farzın âyette sayıldığı sıraya göre yerine getiril­mesi Şâfiiler'e ve Hanbelîier'e göre farzdır; sırası değiştirilirse abdest geçerli olmaz. Kol ve ayakların yıkanmasında sağ ve sol arasındaki sıraya uymak ise farz değildir.
      Muvâlât: Abdest alırken uzuvların yı­kanması veya meshedilmesi işlemlerinin abdeste ara verildiği izlenimini uyandıra­cak ölçüde ara verilmeden peşpeşe yapıl­ması Mâlikîler'e ve Hanbelîier'e göre farz­dır.
      Delk:Mâlikîler'e göre abdest azalarını yıkarken, bunları avuç içi ile ovmak (avuç içini yıkanan uzvun üstünden geçirmek) farzdır. Buna göre bir kimse meselâ muslu­ğun altına kolunu tuttuğunda yıkanması gerekli bütün kısımlara su ulaşmış olsa bile diğer elinin avuç içini kolunun üstünden geçirmemişse abdesti geçerli olmaz; diğer üç mezhebe göre geçerli olur.
      Hanefîler'e göre yukarıda sayılan husus­lar (niyet, tertip, muvâlât ve delk) sünnet­tir; yerine getirilmezse abdest geçerli olur.
      Bununla birlikte, bilginler diğer mezheple­rin dayandıkları delilleri ve özellikle Hz. Peygamber'in uygulamalarını dikkate ala­rak bu hususlara da (bilhassa niyet ve terti­be) uyulmasına özen gösterilmesini tavsiye etmişlerdir.

      Mumsema "makaleler" başlığımızı ziyaret eder misiniz. yorum yazana dua ederiz

      TIKLA OKU


      Site Kurallarını Mutlaka Okuyalım

      FORUM KURALLARI

      Yorum yap


      • #4
        F. Abdestin Sıhhat (Geçerlilik) Şartları

        Abdestin rükünlerini oluşturan farzların yerine getirilmiş olması kuşkusuz aynı zamanda abdestin geçerliliği İçin gerekli şartlardır. Bu rükünlerin yerine gelmiş sayılması için aranan şartlar "Abdestin Farzları" başlığı altında açıklanmıştı. (Me­selâ; "başı meshetme" diye ifade edilen farzın (rüknün) yerine gelmiş sayılması için Hanbelîier'e göre kulakların içi ve dışlarını da meshetmek gerekmekteydi). Burada ise abdestin tamamına şamil olan genel nitelikli sıhhat şartları görülecektir.(Bazı Hanefî yazarlar bunların bir kısmını "rükünlerin şartlan" başlığı altında da ele almışlardır.)
        Abdestin geçerli olması için:
        1- Temiz ve temizleyici ("tâhir ve mutahhir") özelliğe sahip su kullanılması gerekir. Suyun bulunmaması halinde veya kullanma imkânı bulunmayan durumlarda teyemmüm edilir.

        2-Yıkanması gerekli abdest uzuvlarında hiç kuru yer kalmaması, deri ve tırnaklar üzerinde suyun temasını engelleyecek (tabaka oluşturan) oje, boya, mum, donuk yağ, gibi bir maddenin bulunmaması gere­kir.

        Suyun deriye temasını engellemeyen ve bir tabaka teşkil etmeyen yağsız kirler, pire, sinek pislikleri abdestin sıhhatine engel olmaz. Aynı şekilde boyacı, maran­goz, fırıncı gibi bazı meslek ve san'at sahip­lerinin tırnaklarında kalan boya ve benzeri maddeler, zarurete binaen abdestlerine zarar vermez. Yine de bunların, abdestten önce imkân dahilinde temizlenmesine özen gösterilmelidir.
        Abdest uzuvlarından biri veya bir kaçının bir zarurete binaen yıkanmaması veya meshedilmemesi, abdestin sıhhatine engel değildir. Meselâ, bir uzvu yıkamak sağlık açısından zararlı ise, meshedilir, mesih de zararlı ise terkedilir. Aynı şekilde yarık veya yaraların etrafındaki bantlar sökülür ve ilaçlar temizlenir. Böylece yara olmayan kısımların yıkanması sağlanır. Ancak çevre­leri temizlenip yıkanması yarık veya yaraya zarar verecekse mesih İle yetinilir.
        Abdest uzuvlarından biri veya bir kaçı bulunmayan kişi abdest organlarının mev­cut kısmını yıkamakla yetinir.
        "Yıkama" şartı, suyun damlayacak şekil­de abdest uzvu üzerinden akıtılması ile gerçekleşmiş olur. Yıkamanın, abdest ala­nın fiili ile olması gerekmez, önemli olan yıkanmış olmasıdır. (Başın meshedilmesinde Hanbelî mezhebince, ve uzuvların yıkanmasında Mâlikî mezhebince aranan ovma (delk) şartı "Abdestin farzları" başlığında açıklanmıştır.)
        3- Abdest alırken abdesti bozan bir du­rumun bulunmaması gerekir. Bu konuda özür sahipleri istisna teşkil ederler. Bu şartlara göre, abdestten kısa bir süre önce küçük su döken erkekle­rin idrar yolunda kalabilecek idrar damlala­rının kesildiğinden emin olmaları önem taşır.

        Vücub şartları sayılırken belirtildiği üzere

        a- Âkil olma
        b- Hayız veya nifas halinde bulunmama aynı zamanda abdestin sıhhat
        şartlarındandır. Müslüman olma da (Hanefîler'in dışındaki) çoğunluğa göre abdestin sıhhat şartıdır. "Abdestin Farzları" başlı­ğında geçtiği üzere, Hanbelîier'e göre niyet de sıhhat şartıdır. Bunlardan başka, Şafiî ve Hanbelî mezhebinde abdestle ilgili bazı hususlar detaylandırılarak sıhhat şartları arasında anılmıştır.

        Mumsema "makaleler" başlığımızı ziyaret eder misiniz. yorum yazana dua ederiz

        TIKLA OKU


        Site Kurallarını Mutlaka Okuyalım

        FORUM KURALLARI

        Yorum yap


        • #5
          G. Abdestin Sünnetleri Ve Âdabı

          Hz. Peygamber'in farz ve vacip kapsa­mında olmaksızın sürekli veya zaman za­man işlediği fiiller fıkıh usulündeki "hü­küm" taksimi içinde "mendup" olarak nite­lenir. Hanefîfakihler bu guruba giren fiilleri
          a- Sünnet-i müekkede (Rasûlullah'ın bir özre binaen olmaksızın arada bir terkedip de çoğu zaman devam ettikleri)
          b- Sün­net-i gayrı müekkede (Rasûlullah'ın bazan işleyip bazan terk ettikleri) şeklinde iki derecede incelemişler, bunlardan ikincileri mendup, müstehap, âdâb, fazilet gibi isim­lerle de anmışlardır. Aşağıda Hanefîler'deki bu ayırıma göre birinci gurup fiiller
          "a- Abdestin sünnetleri" ikinci gurup fiiller
          "b- Abdestin âdabı" başlıkları altında sayıla­cak, bunlardan diğer mezheplerde farz sayılanlara işaret edilecektir.

          a) Abdestin sünnetleri:

          Abdestin başlıca sünnetleri şunlardır:

          1- Niyet etmek. Abdest, namaz kılmak, hadesi gidermek veya Allah'ın emrini yerine getirmek amacıyla alınmalıdır. Niyette asıl olan kalpten geçirmektir; dil ile: "Niyet ettim Allah rızası için abdest almaya" de­nilmesi ise rnüstehaptır. Niyetin vakti, el veya yüzü yıkamaya başlama zamanıdır. Daha önce geçtiği üzere, diğer üç mezhebe göre abdestin başlangıcında abdest alma­ya niyet etmek farzdır.
          2- Başlarken besmele çekmek.
          "Eûzubillâhimineşşeytânirracînn Bismillâhirrahmânirrahîm. Bİsmillâhi'l-aliyyi'l-azîm. Elhamdülillâhi alâ dini'l-İslâm" denmesi sünnete daha uygun bu­lunmuştur. Daha Önce geçtiği üzere Han-belîler'egöre besmele çekmek farzdır.
          3-Abdeste başlarken elleri üç defa bilek­lere kadar yıkamak. Esasen ellerin kollarla birlikte yıkanması farz olmakla beraber, önceden ellerin yıkanması sünnettir. Bu, ellerin temiz olması halindeki hükümdür; şayet ellerde pislik varsa, diğer uzuvlara da bulaştıracağı için Önce bu pisliği gidermek farzdır.
          4- Mazmaza ve istinşak. Ağıza su alınıp çıkarılmasına mazmaza, burna su çekilip çıkarılmasına da istinşak denir. Mazmaza ve istinşakın üçer kere yapılması sünnettir ve alınan su her defasında yenilenmelidir. Eller yıkandıktan sonra önce mazmaza, sonra istinşak yapılır.
          Mazmaza ve İstinşakta mübalağa etmek ise sünnettir. Bu, suyun mazmazada boğa­za kadar inmesini, istinşakta burnun katı yerine kadarvarmasını sağlamak demektir. Fakat oruçlu kimseler mübalağa yapmaz­lar. Daha önce geçtiği üzere Hanbelî-ler'deki meşhur görüşe göre mazmaza ve istinşak farzdır.
          5- Misvak kullanmak. Abdest alırken diş­ler misvak İle, misvak bulunmaz veya kul­lanılması diş etleri için zararlı ise, diş fırçası ile temizlenir. Diş fırçası da bulunmaz ise, parmaklar ile dişler ovulur. Dişler misvakla abdeste başlamadan önce temizlenebile­ceği gibi, ağıza su alırken de temizlenebilir.
          6- Sakalı hilâllemek. Sakalı sık olan kim­se, parmaklarıyla sakallarını aşağıdan yu­karıya doğru aralar ve suyun sakalın altına geçmesi İçin çaba sarfeder. Kısa ve seyrek sakatın altına su kolay gireceği için yıkama yeterli olur.
          7- Parmakları hilâllemek (aralamak). Abdestte parmak aralarında kuru bir yer kalmaması için el parmaklan birbirine so­kulur ve ovuşturulur, ayak parmakları ise el parmaklarından birisi (tercihen sol elin serçe parmağı) ile aralanır. Parmakları akar suya sokmak da hilâllemek yerine geçer.
          8- Başın tamamını bir su ile meshetmek. Buna "kaplama mesih" denir. Kaplama mesih değişik şekillerde yapılabilir. Kolay olanı şöyledir: Her iki el tamamen ıslatılır, sonra iki elin baş parmakla şehadet par­makları dışındaki üç parmağın uçları birbi­rine değdirilip parmakların ve avuçların içleri ile başın ön tarafından (enseye) kadar meshedilir; aynı hareket geriye doğru tek­rar edilip mesih işlemi başlandığı yerde bitirilir.
          Şâfiîler'e göre meshi üç defa tekrar et­mek sünnettir.
          9- Kulakları meshetmek. Kulaklar yeni bir su ile meshedilebileceği gibi, yukarıda sözü edilen kaplama mesihten sonra elleri yeniden yıkamadan da meshedilebilir. Başa kaplama mesih verilmesi sünneti yerine getirmek için olduğundan, su müsta'mel (kullanılmış) hükmüne girmez. Serçe parmaklar İle kulakların İçleri, baş parmaklar ile de kulakların dışları meshedilir. Daha önce belirtildiği üzere Hanbelîler, kulakları baştan bir parça kabul ettiklerinden onlara göre baş ile birlikte kulakların da meshedilmesi farzdır. Şâfiî-ler'e göre ise kulakların yeni bir su ile meshedilmesi gerekir.
          10- Boynu meshetmek. Başı veya kulak­ları meshettikten sonra iki elin arkaları ile üçer parmakla yeni bir su almaya gerek olmaksızın boyun meshedilir. Ancak Hane-fîler'de tercih edilen görüşe göre boyna meshetmek müstehap veya menduptur. Fakihlerin çoğunluğuna göre boynu meshetmek sünnet veya müstehap değil­dir. Hatta bu hususta Hz. Peygamberin uygulaması bulunduğuna dair hadisi sahih kabul etmediklerinden, çoğu fakihe göre boyunu meshetmek bid'attir, mekruhtur.
          11-Tertibe riâyet etmek. Abdest uzuvla­rı âyetteki sıraya göre ard arda, yani önce yüz, sonra kollar yıkanır, sonra başa meshedilir, sonra da ayaklar yıkanır. Ayak­lar mestli ise meshedilir. Bu sıraya riâyet edilmemesi halinde abdest sahih olmakla birlikte, sünnete uygun olmaz. Daha önce geçtiği üzere Şafiî ve Hanbelîler'e göre tertip farzdır.
          12- Abdeste sağ uzuvlardan başlamak. Buna göre sağ kol sol koldan, sağ ayak da sol ayaktan önce yıkanır.
          13-Yıkanması gereken abdest uzuvlarını üçer defa yıkamak. Abdest uzuvlarının birer defa yıkanması farz, üçer defa yıkan­ması ise sünnettir. Üçten fazla veya eksik yıkamak ise sünnete aykırıdır. Ancak şüp­heden kurtulmak için üçten fazla yıkamak veya suyun azlığı sebebiyle bir defa ile yetinmek sünnete aykırı değildir.
          14- Elleri ve ayakları yıkamaya parmak uçlarından başlamak.
          15- Abdest uzuvlarını, üzerlerine dökü­len su ile iyice ovmak. Daha Önce belirtildi­ği üzere, Mâlikîler'de ovmak (delk) farzdır.
          16- Abdest uzuvlarını ara vermeden yı­kamak. Yani henüz biri kurumadan diğerini yıkamaya başlamak. Buna muvâlât veya vilâ denir. Aşırı sıcak yüzünden, yıkanan uzvun hemen kuruması muvâlâtı etkile­mez. Bazı fıkıh bilginlerine göre muvâlâttan maksat, abdest sırasında başka işle uğraşmamaktır. Daha önce geçtiği üzere, Mâlikî ve Hanbelîler'e göre abdest uzuvlarının ard arda yıkanması farzdır.


          b) Abdestin âdabı:

          Abdestin birçok âdabı vardır. Başlıcaları şunlardır:
          1- Abdest alırken kıbleye yönelmek.
          2- Abdest alırken yüksekçe bir yerde bu­lunmak. Böylece abdest sularının elbiseye sıçraması önlenmiş olur.
          3- Bir özür bulunmadıkça abdest alırken başkasından yardım istememek, kimseye su döktürmemek. Özür sahipleri bundan müstesnadır.
          4- Bir zaruret bulunmadıkça dünya işle­rine İlişkin hususlarda konuşmamak.
          5- Abdestin başlangıcından sonuna ka­dar abdest aldığını hatırda tutmak ve ab-
          dest dualarını okumak ("Abdest Duaları" başlığı altında bu konuda bilgi verilecektir).
          6- Sıkı olmayan yüzükleri oynatmak. Dar olan yüzükleri oynatmak ise daha önce geçtiği üzere farzın ifası kapsamındadır.
          7- Ağza ve buruna sağ el ile su vermek, sol el ile burnu temizlemek.
          8-Yüzü yıkarken yüz kenarlarını ve göz pınarlarını yoklamak; kolları ve ayakları yıkarken suyu dirseklerin ve topukların yukarılarına kadar ulaştırmak.
          9- Suyu ne az, ne de çok kullanmak. Ab­dest alan kimse, suyu mesheder gibi çok az kullanmamalı, nehir veya deniz kenarında olsa bile su israfından da kaçınmalıdır.
          10- Abdest suyu güneşte ısıtılmış olma­mak. Bundan maksat, bir kap içerisinde doğrudan güneş ışınlarıyla ısıtılmış olan ve sağlık açısından zararlı olabilecek sudur. Güneş enerjisi ile ısıtılmış su ile, sağlık açısından bir zararı olmadığı için abdest alınabilir. Aynı şekilde güneş ışınlarıyla ısınmış akar sular ile abdest almakta bir sakınca yoktur.
          11- Abdest bitince kelime-i şehâdet okumak.
          12- Abdestten artan sudan kıbleye karşı ayakta bir miktar içmek ve bu sırada:
          "Allahümme'c'alnî min'ettevvâbîne
          ve'c'alnî mine'l-mutatahhirîne'." Türkçe anlamı: "Allah'ım! Beni (işlediği günahlar­dan ötürü pişmanlık duyup) tevbe eden ve (maddî manevî her türlü kirlerden temizle­nen kullarından kıl" diye dua etmek. Şöyle de dua edilebilir:
          "Allâhüme'şfinî bişifâike ve dâvinî bidevâike ve a'sımnî mine'l vehli ve'l emra­zı ve'l evcâ'." Türkçe anlamı: "Ya Rabbi! Beni senin şifân ile şifâlandır, senin devan ile devâlandır (tedavi et) ve beni korkudan, hastalıklardan, ağrılardan koru."
          13- Abdestin sonunda bir, iki veya üç de­fa Kadir sûresini okumak.
          14- Sağlık vb. açılardan sakıncalı değilse, abdest azalarını havlu gibi bir şeyle kurulamayıp, kendiliğinden kurumaya terketmek.
          15- Abdestten sonra kerahat vakti değil­se İki rekât nafile namaz kılmak.
          c- Abdest duaları:
          Abdest alırken her aza ile ilgili olarak Hz. Peygamber'in dua okuduğu rivayet olun­mamıştır. Bir hadislerinde Rasûl-i Ekrem abdest alıp da şunu söyleyen kişiye cennet kapılarının açılacağını müjdelemiştir.
          "Eşhedü en lâilâhe illa'llahu vahdehû lâ şerîke lehû ve eşhedü enne Muhammeden abduhû ve rasûlühû."
          Türkçe anlamı: "Or­tağı olmayan tek Allah'tan başka tanrı bulunmadığına ve Muhammed'in O'nun kulu ve rasûlü olduğuna tanıklık ederim" Ebû Musa'l-Eş'arî tarafından rivayet edilen bir hadise göre, Hz. Peygamber abdest aldıktan sonra şöyle dua etmiştir:
          "Allâhümma'ğfirlî zenbî ve vessi' lî fî dârî ve bârik lî fî rızkî." Türkçe anlamı: "Al­lah'ım! Günahımı bağışla, evimde genişlik ver, rızkımı kutlu eyle."

          Bununla birlikte selef-i sâlihînden nakledilegelen bazı abdest duaları vardır. Bunların çoğu âyet ve hadislerdeki dualara ait unsurlar içermektedir. O yüzden abdest esnasında bunların okunması özellikle Hanefî'ler ve Mâlikîlerce güzel görülmüş, abdestin âdabından sayılmıştır.

          Mumsema "makaleler" başlığımızı ziyaret eder misiniz. yorum yazana dua ederiz

          TIKLA OKU


          Site Kurallarını Mutlaka Okuyalım

          FORUM KURALLARI

          Yorum yap


          • #6
            ABDEST ALINIRKEN OKUNABİLECEK DUALAR

            1- Abdeste başlarken Euzü ve Besmele'den sonra:
            "Elhamdülillâhi'llezİ ceale'l mâe tahûran ve ceale'l islâme nûran." Türkçe anlam: "Suyu temiz ve temizleyici ve İslâm'ı insan­lar için nur kılan Allah'a hamd olsun."
            2- Ağıza su alırken:
            "Allâhümme eınnîalâ tilâveti'l Kur'ânİ ve ala zikrike ve şükrike ve hüsnî 'ıbâdetike." Türkçe anlamı: "Allah'ım! Kur'ân okumak, seni anmak, sana şükretmek ve sana gü­zelce ibadet edebilmek hususunda bana yardım eyle." veya:
            "Allâhümme eskınî min havzt nebiyyike ke'sen lâ azmee ba'dehû ebeden." Türkçe anlamı: "Allah'ım! Bana peygamberinin Kevser havzundan bir daha sonsuza kadar susamayacağım bir kase su ihsan buyur."
            3- Buruna su alırken:
            "Allâhümme erihnî râihate'l cenneti ve lâ türihnî râihate'n nari." Türkçe anlamı: "Al­lah'ım! Bana cennetinin kokusunu koklat, cehennemin kokusunu koklatma." veya;
            "Allâhümme lâ tahrimnî râihate naîmike ve cinânike." Türkçe anlamı: " Allah'ım! Beni nimetlerinin ve cennetlerinin güzel kokularından mahrum bırakma."
            4- Yüzü yıkarken:
            "Allâhümme beyyız vechî yevme tebyazzu vücûhun ve tesveddü vücûhun." Türkçe anlamı: "Allah'ım Bazı yüzlerin beyazlanacağı, bazı yüzlerin de kararacağı günde, benim yüzümü ak kıl."
            5- Sağ kolunu yıkarken
            "Allâhümme a'tınî kitabî bi yemînî ve hâsibnî hısâben yesiran." Türkçe anlamı: "Allah'ım! Bana amel defterimi sağ yanım­dan ver ve benim hesabımı kolay kıl."
            6- Sol kolunu yıkarken
            "Allâhümme lâ tu'tınî kitabî bi şimalî ve lâ min verâi zahrî ve lâ tuhâsibnî hısâben şedîden." Türkçe anlamı: " Allah'ım! Bana kitabımı sol yanımdan ve arka yönden verme ve şiddetli bir hesap ile sorguya çekme."
            7- Başını meshederken
            "Allâhümme ezıllenî tahte zilli arşike yevme lâ zille illâ zıllü arşike." Türkçe an­lamı: "Allah'ım! Senin arşının gölgesinden
            başka gölgenin bulunmadığı o günde beni Arşının gölgesinde gölgelendir" veya;
            "Allâhümme gaşşinî bi rahmetike ve enzil aleyye min berakâtike." Türkçe anla­mı: "Allah'ım! Beni rahmetinle kuşat, be­nim üzerime bereketinden indir."
            8- Kulaklarını meshederken:
            "Allâhümme'c alnî mine'llezîne yestemiûne'l kavle feyettebiûne ahsenehû." Türkçe anlamı: "Allah'ım! Beni hak sözü dinleyip de en güzeline uyan kimselerden kıl."
            9- Boynunu meshederken
            "Allâhümme a'tık rakabetî min'en nari." Türkçe anlamı: "Allah'ım! Benim vücudu­mu cehennem ateşinden azad et."
            10- Sağ ayağını yıkarken
            "Allâhümme sebbit kademeyye alassırâtı yevme tezitlü fîhi'l akdâmü." Türkçe anlamı: "Allah'ım! Bazı ayakların kayacağı günde benim ayaklarımı sırat köprüsü üzerinde sabit kıl."
            11- Sol ayağını yıkarken:
            "Allâhümme'c al sa'yî meşkûran ve zenbî mağfûran ve amelî makbûlen mebrûren ve ticâretî len tebûre." Türkçe anlamı: "Al­lah'ım! Çabamı takdire lâyık, günahımı bağışlanmış, amelimi makbul ve samimi, ticaretimi kârlı eyle."

            Mumsema "makaleler" başlığımızı ziyaret eder misiniz. yorum yazana dua ederiz

            TIKLA OKU


            Site Kurallarını Mutlaka Okuyalım

            FORUM KURALLARI

            Yorum yap


            • #7
              H. Abdestin Mekruhları

              "Abdestin mekruhları" denilince, kısaca abdestin sünnetlerini ve âdabını terketme tarzındaki fiiller kasdedilir. Fıkıh eserlerin­de bu tür davranışlar arasında özellikle şunlara dikkat çekilmiştir:
              1- Abdest alırken suyu gereğinden fazla veya az kullanmak.
              2- Suyu abdest uzuvlarına hızlı çarpmak.
              3- Lüzumsuz yere konuşmak.
              4- İhtiyacı yokken başkasından yardım ve su dökmesini istemek.
              5- Temiz olmayan yerde abdest almak.

              I. Abdesti Bozan Ve Bozmayan Durumlar

              a- Abdesti bozan durumlar:

              Aşağıdaki durumlardan biri ile abdest bozulur:
              1- İdrar veya dışkı yollarından idrar, dışkı, meni, mezi, vedi, kan, kurtçuk, solucan, taş gibi ister mutad isterse mutad olmayan sıvı veya katı bir madde yahut arkadan yel çıkması. Mâlikîler sağlıklı durumda iken çıkan mutad dışı maddelerden ötürü ab­destin bozulmayacağına hükmetmişlerdir.
              Erkek veya kadının ön veya arkasına fitil, pamuk, parmak, tıbbi cihaz gibi bir mad­denin katılıp çıkarılması İle de, bir şey bu­laşmamış bile olsa Hanbelîler'e göre ab­dest bozulur. Hanefi mezhebinde bu gibi durumlarda ihtiyaten abdestin tazelenmesi tavsiye edilmiştir. Erkek veya kadının cinsel organlarına iyice katılmış pamuk veya bezin dış kısmına idrar ıslaklığı ulaşırsa abdest bozulur, ulaşmamışsa iç kısımdaki kalan yaşlık abdeste zarar vermez.
              Ön veya arkadan ilaç vb. bir madde zerkedildiğinde, dışarıya bir şey çıkmadıkça abdest bozulmaz,
              2- İdrar veya dışkı yollarının dışındaki bir yerden kan, irin ve benzeri necis bir mad­denin çıkması. Ağızdan çıkan akıcı haldeki kan, tükürükten fazla veya ona eşit ise abdesti bozar, aksi halde bozmaz. Diğer uzuvlardan çıkan kan, çıktığı yerin çevresi­ne dağıtmadığı müddetçe abdesti bozmaz. Yaradan çıkan irin ve sarısu da böyledir; yaranın çevresine yayılmadığı takdirde abdesti bozmaz. Çıktığı yerin dışına kendi­liğinden yayılmayan sıvının silinmesi halin­de abdest bozulmaz. Vücuttaki kabarcık­lardan çıkan safi su hakkında iki görüş vardır. Sahih görülen görüşe göre bu, kan hükmündedir, abdesti bozar. Diğer görüşe göre ise bu, abdesti bozmaz; bazı hastalık­lara yakalananlar için kolaylık bulunduğun­dan bir kısım fıkıh bilginleri, zaruret halin­de, bu son görüşle amel edilmesinde sakın­ca olmadığını belirtmişlerdir.
              Şâfiîler'e ve Mâlikîler'e göre, idrar ve dış­kı yollarının dışındaki bir yerden kan, İrin ve benzen şeylerin çıkmasından Ötürü abdest bozulmaz.
              Hanbelîler'e göre vücuttan çıkan bu maddelerin çok olması halinde abdest bozulur, az olması halinde bozulmaz. Azlık ve çokluğun ölçüsü kişinin yapısına ve ola­yın özelliğine göre değişir.
              3- Ağız dolusu kusmak. Ağız dolusu ku­sulan şey, İster yemek ister safra, ister kan olsun, bunlar abdesti bozar. Balgam ise, tükürük hükmünde olup abdesti bozmaz. Ağız dolusu sayılmasının ölçüsü, zorlama­dan ağızı kapatamayacak durumda olmak­tır. Bİr yerde azar azar gelip toplamı ağız dolusu olunca İmâm Ebû Yusuf'a göre, farklı yerlerde bile olsa, miktarı ağız dolusu ve sebepleri aynı olunca İmâm Muham-med'e göre abdest bozulur. Hanbelî mez­hebinde de çok miktarda kusmakla abdest bozulur; bir önceki maddede olduğu gibi Hanbelîler "çok" olmaya göre hüküm ver­mişler, ağız dolusu şeklinde bir ölçü koy­mamışlardır. Mâlikî ve Şâfiîler'e göre kus­mak ile abdest bozulmaz.
              4- Kan akmaksızın doğum yapmak. Esa­sen doğum yapan kadından kan gelmeme­si nadir bir durumdur; Hanefîler'den Ebû Yusuf ve Muhammed'e ve diğer bazı fakih-lere göre bu durumdaki kadın lohusa hük­münde sayılmadığı dolayısıyla kendisine gusül gerekmediği için, abdesti bozan durumlar arasında ayrıca anılmıştır.
              5- Namazda yakınındakilerin duyabile­ceği Ölçüde sesli olarak gülmek. Hanefîler'e göre rükûlu ve secdeli bir namazda sesli olarak gülmek abdesti bozar. Cenaze na­mazında, şükür veya tilavet secdesi yapar­ken sesli gülmek ile ise abdest bozulmaz. Henüz buluğ çağına ulaşmamış çocuğun rükûlu ve secdeli namazda sesli gülmesi ile de abdest bozulmaz. Hanefîler'in dışındaki mezheplerce namazda gülmekle abdestin bozulması hükmü benimsenmemiştir.
              6- Bayılma, delirme, sarhoş olma ve uyuma gibi şuurun kontrolüne engel olan durumlar. Uyku dışındaki şuur kaybına yol açıcı durumların süresi ve o esnada kişinin konumu ne olursa olsun, abdest bozulur. Uyku halinde ise temel ölçü, kişinin farkın­da olmadan abdestinin bozulmasına (yel çıkmasına) elverişli bir konumda bulunup bulunmayışıdır. Dört mezhebe göre, yata­rak derin uykuya dalan kişinin abdesti bo­zulur. "Uyuma" olarak nitelenemeyecek olan uyku İle uyanıklık arasındaki hal ab­desti bozmaz.
              Hanefîler'e göre, yan yatarak, bağdaş kurarak, dizlerini dikerek, ayaklarını yana yatırıp (kadınların namazdaki oturuşu gibi) oturarak uyumak abdesti bozar. Makadı yerleştirerek uyuma halinde abdest bo­zulmaz; bu şekilde uyuyan kişi, düşme eğilimi belirdiğinde makadı yerden kalk­madan uyanmışsa abdesti bozulmaz, aksi halde düşmemiş, bile olsa bozulur. Yine bir şeye dayanarak uyuyan kişinin dayandığı şey çekiliverse düşecek durumda ise (iyice yerleşmemişse) abdesti bozulur. Secde ve rükû gibi namaz duruşlarından birinde uyuma halinde abdest bozulmaz. Şafiî mezhebi de bu konuda makadın iyice yer­leşmiş olup olmayışını esas almıştır ve bu itibarla Hanefî mezhebine yakındır. Ancak oturuş şekilleri ile İlgili olarak iki mezhepte farklı görüşler vardır, meselâ bağdaş kura­rak oturup uyuma halinde ŞâfİÎ mezhebine göre abdest bozulmaz.
              Mâlikî mezhebine göre, uzun süreli de olsa hafif uyku ile abdest bozulmaz, kısa süreli olsa da ağır uyku İle abdest bozulur. Hanbelî mezhebi bu konuda Mâlikî mez­hebine yakındır: Kural olarak uyku abdesti bozar; ancak ayakta yahut oturarak uyu­yan kişinin uykusu âdeten çok az sayılacak ölçüde ise abdesti bozulmaz. Her halükârda uykusunun abdestini etkileyip etkilemediği hususunda tereddüde düşen kişinin abdestini yinelemesi tavsiye edil­miştir.
              7- Fahiş mübaşeret. Hanefîler'e göre ka­dına sırf dokunmakla abdesül bozulmaz; ancak mezi gelmese bile fahiş mübaşeret ile abdest bozulur. Fahiş mübaşeret, erke­ğin intişar halindeki cinsel organı ile kadı­nın cinsel organının çtplak olarak veya aralarında sıcaklığın hissedilmesini engelleyecek giysi vb. bulunmaksızın birbirine değmesi demektir. İntişar halinde iken çıplak olarak kucaklaşma da fahiş mübaşe­ret kapsamında sayılmıştır. İmâm Mu-hammed'e göre mezi gelmediği takdirde fahiş mübaşeret ile abdest bozulmaz. Şâfiî­ler'e göre, erkeğin, nesep, süt ve sihri hı­sımlık yoluyla mahremi olanlar dışında kalan bir kadının tenine şehvet duyma sözkonusu olmasa bile çıplak olarak do­kunması ile her İkisinin de abdesti bozulur. Mâlikîler ile Hanbelîler, kadının tenine dokunmakla abdestin bozulması hükmünü cinsel haz duyma durumu, ile sınırlandır­mışlardır. Dolayısıyla diğer ayrıntılar bir yana bu iki mezhep normal durumlarda erkeğin kadına dokunmasıyla abdestin bozulmayacağı noktasında Hanefî mezhebi ile birleşmektedir.
              Bu sayılan durumların dışında:
              * Hanefîler'in dışındaki üç mezhepte cin­sel organı ellemekle abdest bozulur. Bu hüküm Mâlikîler'de erkeğin kendi cinsel organını ellemesi durumu ile sınırlandırıl­mış, Şâfiîler'de ve Hanbelîler'de makada da şami! kılınmıştır; başka ayrıntılar da sözkonusudur.
              * Hanbelî mezhebine göre deve eti ye­mekle abdest bozulur.
              * Hanbelîler'in çoğunluğuna göre (kıs­men veya tamamen) cenaze yıkamakla abdest bozulur.
              * Mâlikî mezhebinde yaygın görüşe gö­re, abdest aldığını kesin olarak bilmekle beraber daha sonra abdestinin bozulup bozulmadığı konusunda tereddüde düşen kimsenin abdesti bozulmuş sayılır. Diğer üç mezhebe göre bu durumda abdest bozul­maz. (Abdestinin bozulduğunu kesin olarak bilmekle beraber daha sonra abdest alıp almadığı hususunda tereddüde düşen kişi ise dört mezhepe göre abdestsiz sayı­lır.

              b- Abdesti bozmayan durumlar:

              "Abdesti bozan durumlar" başlığı altında açıklanan sebeplerden biri bulunmayınca abdest bozulmaz. Bununla birlikte, bu konuda tereddüde yol açabilecek olan ve dört mezhebe göre abdesti bozmayan bellibaşlı durumlara aşağıda işaret edile­cektir:

              1- Ağlamak, gözden yaş gelmek.
              2- Çıktıkları yerin çevresine dağıtmadık­ları sürece vücudun bir yerinden kan, İrin ve sarısu çıkması.
              3- Kabuk bağlamış bir yaranın kabuğu­nun kan çıkmaksızın düşmesi ve yaradan deri parçasının kopması.
              4- Mayasıl rutubeti ve parmak pişikleri.
              5- Tükrük ve sümüğe çok az miktarda kan karışması.
              6- Ağız dolusu olmaksızın kusmak (Han­belîler'de bu "çok sayılmayacak kadar kusmak" şeklinde ifade edilmiştir).
              7- Ağız dolusu balgam kusmak. Bu İmâm Ebû Hanîfe'ye ve İmâm Muhammed'e göredir; İmâm Ebû Yusufa göre içerden (cevf) gelen ağız dolusu balgam abdesti bozar.
              8- Vücudun bir yerindeki yaradan kurt düşmesi.
              9- Işınlan elma veya ayva gibi sert bir meyve veya kullanılan misvak üzerindeki akıcılığı olmayan kan.
              10- Sivrisinek ve pire gibi haşarattan bi­rinin doluncaya kadar emdiği kan. Sülüğün doluncaya kadar emip de düştüğü zaman kendisinden akacak kadar olan kan abdesti bozar.
              11- Namaz kılarken ayakta, rükûda, sec­dede veya diz üstü oturur vaziyette uyu­mak.
              12- Namaz dışında veya cenaze nama­zında veyahut tilavet secdesi yaparken sesli olarak gülmek.
              13- Namaz kılarken sessiz olarak gül­mek.
              14- Tırnak kesme, bıyık kırpma, saç tıraşı olma.
              Abdestin bozulup bozulmamasıyla ilgili görüş ayrılığı bulunan konularda ihtiyatlı davranmak daha uygundur. Meselâ, Hanefî mezhebine mensup bir kişi, kendi mezhe­bine göre abdesti bozmayıp başka mez­heplere göre abdesti bozan bir halde bulu­nuyorsa, ihtilâftan kurtulmak için abdestini yenilemelidir. Özellikle imam olanların bu hususlara daha çok özen göstermeleri gerekir.

              Mumsema "makaleler" başlığımızı ziyaret eder misiniz. yorum yazana dua ederiz

              TIKLA OKU


              Site Kurallarını Mutlaka Okuyalım

              FORUM KURALLARI

              Yorum yap


              • #8
                J. Abdest Almanın Şekli

                Usul ve âdabına uygun ve dört mezhepçe farz sayılan hususları içeren bir abdest şu şekilde alınır: Abdestin, kirli suların elbise­ye sıçramayacağı temiz bir yerde alınması­na özel dikkat gösterilir. Mümkünse Kıb-le'ye yönelinir. Önce abdest azalarında suyun temasını engelleyecek hamur, sakız, boya gibi maddeler temizlendikten sonra, abdeste eûzu ve besmele ile başlanır. "Ni­yet ettim Allah rızası için abdest almaya" diye niyet edilerek eller bileklere kadar üç defa yıkanır. İki elin parmak aralarının iyice yıkanmasına dikkat edilir, yüzük varsa ileri geri oynatılır. Misvak veya fırça İle, bunlar yoksa sağ elin parmaklarıyla dişler temizlendikten sonra, ağız sağ avuca alınan su ile üç defa çalkala­nır. Üç defa da yine sağ elle buruna su çekilir ve sol elle burun temizlenir. Bu işlem­ler sırasında oruçlu olmayan kimse avucu-na bol su alarak suyun ağız ve burunun her yerine ulaşmasını sağlar; oruçlu olanın ise daha tedbirli davranarak suyun boğaza kaçmamasına dikkat etmesi gerekir. Sonra yüz üç kere yıkanır. Sakalı olan kimse parmaklarını alttan yukarı saka­lın arasına geçirerek kıl diplerine suyun ulaşmasını sağlar. Bundan sonra önce sağ kol, sonra da sol kol dirsekler dâhil olmak üzere üçer defa yıkanır. Sağ el ıslatılarak başın üstü meshedilir. Başın dörtte birini meshetmek Ha­nefî ve Şafiî mezhebine göre yeterli ise de, bu mezheplerde iki elle tamamının meshedilmesi sünnettir. Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde başın tamamını meshetmek farzdır. Eller yine ıslatılarak baş parmaklarla kulakların dış kısımları şahadet parmakları veya serçe parmaklar ile iç kısımları meshedildikten sonra her iki elin arkası ile boyun meshedilir (Hanefîler dışın­daki mezheplerde boyun meshedilmez). Önce sağ, sonra sol ayak topuklarla birlikte üçer defa yıkanır. Parmak aralarının yıkanmasına dikkat edilir. Kur'ân-ı Kerîm'de anılan dört farzın bura­daki sıraya göre (yüzün yıkanması, kolların yıkanması, başın meshedilmesi, ayakların yıkanması) yerine getirilmesine, bu işlem­ler arasına başka işle meşgul olarak ara verilmemesine, yıkanacak uzuvlara su dökmekle yetinmeyip avuç içini bunların üstünden geçirmeye özen gösterilir. Abdestten sonra kelime-i şehâdeti söylemek, oruçlu olmayan kişi için kıbleye yönelerek abdest alınan sudan bir miktar içmek ve Kadir sûresini okumak abdestin âdâbındandır.


                Mumsema "makaleler" başlığımızı ziyaret eder misiniz. yorum yazana dua ederiz

                TIKLA OKU


                Site Kurallarını Mutlaka Okuyalım

                FORUM KURALLARI

                Yorum yap


                • #9
                  Abdest ile ilgili gerçek geniş bilgi verilmiş
                  Abdest konusunda 4 mezhebe göre bilgi verimesi konuyu daha da güzelleştirmiş teşekkürler

                  Yorum yap

                  Daha önce girdiğiniz içerik kayıt edilmiştir.içeriği geri yükle yada Sil.
                  Auto-Saved
                  Frown :( Big Grin :D Confused :confused: Embarrassment :o Smile :) Stick Out Tongue :p Wink ;) Mad :mad: Roll Eyes (Sarcastic) :rolleyes: Cool :cool: EEK! :eek:
                  x
                  Insert: Thumbnail Small Medium Large Fullsize Sil  
                  x

                  Resimin üzerinde gösterilecek Mesajı veriniz

                  Güvenlik Kodu Grafiği Resmi Yenile

                  Unconfigured Static HTML Module

                  Collapse

                  Static HTML Module Content
                  Hazırlanıyor...
                  X